موسیقدان فرانسوی ژان دورینگ که پژوهشهایی درخصوص موسیقی کردی و آهنگ کردی کرمانشاهی غمگین انجام داده معتقد است، تاریخچه سازهای آرشهای در ایران به ۱۴۰۰ سال پیش باز میگردد و ریشه اصلی آن را ساز معروف “رباب” میداند. این پژوهشگر باور دارد که قدیمیترین ساز آرشهای در بین کردها کمانچه بوده که در واقع همان رباب ۱۴۰۰ سال پیش است.
از آلات موسیقی کردی میتوان به سازهای ضربی دف، دهل، طبل (تاس، جام، یک طبله) و دو طبله، سازهای بادی دوزله، شمشال و سورنا(تایه) و سازهای زهی تنبور اشاره کرد. این آلات موسیقی هنوز هم در مناطق شهری و روستاهای پلکانی کردستان کاربرد دارند.
دف
یکی از آلات موسیقی پرکاربرد در موسیقی کردی دف است که نوعی ساز کوبهای محسوب میشود. دف از یک حلقه چوبی ساخته شده و روی آن پوست نازکی کشیده میشود و با ضربات انگشت مینوازند. این ساز بسیار شبیه به ساز دایره است اما کمی بزرگتر بوده و صدای بمتری دارد. از ساز دف بیشتر در مراسمهای مذهبی و آیینهای مرتبط با دراویش استفاده میشود. یکی دیگر از کاربردهای دف، استفاده در مولودیها و مراسمی مانند خسوف و کسوف و همچنین بدرقه متوفی است.
دهل
دهل که در زبان کردی به آن دهول، ده هول، ده ول و دیول گفته میشود، معمولا همراه با سورنا نواخته میشود. این ساز استوانهای از جنس چوب است و قطر قائده استوانه بزرگتر از ارتفاع آن است. دو طرف استوانه با پوست پوشانده میشود. ساز دهل دارای تسمهای است که به گردن و شانه آویزان میشود و نواختن آن را راحتتر میکند. تحقیقات نشان دادهاند که استفاده دهل به زمان سومریان باز میگردد. این ساز در سده ۱۳ میلادی توسط اروپاییان در جنگ استفاده شد و ظاهرا آن را از شرقیها فرا گرفته بودند. از ساز دهل در موسیقی کردی کردستان برای مراسم عزا، عروسی و جشن نوروز استفاده میکنند. در گذشته ساز دهل برای اعلان جنگ و آگاهی مردم از ساعت سحر و افطار و عید فطر نیز استفاده میشده است.
طبل (تاس، جام، یک طبله)
طبل که گاهی به آن تاس، جام و یک طبله هم گفته میشود، شبیه ظرفی فلزی و گرد است که روی در آن را با نوعی پوست میپوشانند. در روزگاران گذشته از طبل در جنگها استفاده میشده است اما بعدها از خانقاه و تکیههای کردستان سر درآورد. امروزه دراویش طبل را به همراه دف به کار میبرند. حتی تا چندی پیش در روستاها برای اعلام زمان افطار و سحر در ماه رمضان از طبل استفاده میکردند.
از کاربردهای دیگر آن میتوان به نواختن طبل هنگام کسوف و خسوف و وقوع بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله و به منظور رفع خطر اشاره کرد.
موسیقدان فرانسوی ژان دورینگ که پژوهشهایی درخصوص موسیقی کردی و آهنگ کردی کرمانشاهی غمگین انجام داده معتقد است، تاریخچه سازهای آرشهای در ایران به ۱۴۰۰ سال پیش باز میگردد و ریشه اصلی آن را ساز معروف “رباب” میداند. این پژوهشگر باور دارد که قدیمیترین ساز آرشهای در بین کردها کمانچه بوده که در واقع همان رباب ۱۴۰۰ سال پیش است.
از آلات موسیقی کردی میتوان به سازهای ضربی دف، دهل، طبل (تاس، جام، یک طبله) و دو طبله، سازهای بادی دوزله، شمشال و سورنا(تایه) و سازهای زهی تنبور اشاره کرد. این آلات موسیقی هنوز هم در مناطق شهری و روستاهای پلکانی کردستان کاربرد دارند.
دف
یکی از آلات موسیقی پرکاربرد در موسیقی کردی دف است که نوعی ساز کوبهای محسوب میشود. دف از یک حلقه چوبی ساخته شده و روی آن پوست نازکی کشیده میشود و با ضربات انگشت مینوازند. این ساز بسیار شبیه به ساز دایره است اما کمی بزرگتر بوده و صدای بمتری دارد. از ساز دف بیشتر در مراسمهای مذهبی و آیینهای مرتبط با دراویش استفاده میشود. یکی دیگر از کاربردهای دف، استفاده در مولودیها و مراسمی مانند خسوف و کسوف و همچنین بدرقه متوفی است.
دهل
دهل که در زبان کردی به آن دهول، ده هول، ده ول و دیول گفته میشود، معمولا همراه با سورنا نواخته میشود. این ساز استوانهای از جنس چوب است و قطر قائده استوانه بزرگتر از ارتفاع آن است. دو طرف استوانه با پوست پوشانده میشود. ساز دهل دارای تسمهای است که به گردن و شانه آویزان میشود و نواختن آن را راحتتر میکند. تحقیقات نشان دادهاند که استفاده دهل به زمان سومریان باز میگردد. این ساز در سده ۱۳ میلادی توسط اروپاییان در جنگ استفاده شد و ظاهرا آن را از شرقیها فرا گرفته بودند. از ساز دهل در موسیقی کردی کردستان برای مراسم عزا، عروسی و جشن نوروز استفاده میکنند. در گذشته ساز دهل برای اعلان جنگ و آگاهی مردم از ساعت سحر و افطار و عید فطر نیز استفاده میشده است.
طبل (تاس، جام، یک طبله)
طبل که گاهی به آن تاس، جام و یک طبله هم گفته میشود، شبیه ظرفی فلزی و گرد است که روی در آن را با نوعی پوست میپوشانند. در روزگاران گذشته از طبل در جنگها استفاده میشده است اما بعدها از خانقاه و تکیههای کردستان سر درآورد. امروزه دراویش طبل را به همراه دف به کار میبرند. حتی تا چندی پیش در روستاها برای اعلام زمان افطار و سحر در ماه رمضان از طبل استفاده میکردند.
از کاربردهای دیگر آن میتوان به نواختن طبل هنگام کسوف و خسوف و وقوع بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله و به منظور رفع خطر اشاره کرد.
موسیقی ارف چیست